Door Karel Brasser
groep 8 2005

Hoofdstuk indeling

Inleiding
Hoofdstuk 1
Wat is een beugel en waarom krijg je hem
Hoofdstuk 2
De geschiedenis van de beugel
Hoofdstuk 3
Bij de orthodontist
Hoofdstuk 4
Welke soorten beugels zijn er?
Hoofdstuk 5
De verzorging van de beugel en de pijntjes
Hoofdstuk 6
Hoeveel kost een beugel
Nawoord
Bronnen

Inleiding

Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik zelf een beugel heb. En ik weet hoe vervelend het is. Ik ben mijn beugel ook een keer kwijt geraakt op Schiermonnikoog en hij is eens een keer gebroken. Ik heb nu gelukkig wel een hele. Maar een week voordat ik dit werkstuk moest inleveren crashte onze computer. Weg werkstuk, alle moeite voor niks! Maar gelukkig heb in nu wel een nieuw werkstuk. Ik vind het zelf een heel leuk werkstuk. Hopelijk vind jij dat ook.

Hoofdstuk 1

Wat is een beugel en waarom krijg je hem?

Een beugel is eigenlijk niets anders dan een ding dat aan je tanden en kiezen trekt. Dat gebeurt met een ijzerdraadje dat steeds stakker wordt aangedraaid. Door al dat getrek verschuift alles in je mond naar een betere plek. Dat gaat (helaas) heel langzaam. Vaak duurt het wel twee of drie jaar voordat alles op zijn plek staat. Als je zelf tegen je tanden duwt lijken ze muurvast te zitten. Je zou zeggen ‘Sla er dan met een hamer tegenaan.’ In een klap gebeurd, en snel klaar. Maar als je dat doet ze zijn gelijk stuk. Daarvoor heb je een beugel. Je kaak leeft namelijk. En daar maakt de beugel gebruik van. Kijk maar eens naar een knikker in een knikkerbaan. Die knikker wordt ook alle kanten opgestuurd. Zo werkt een beugel ook. Je tanden groeien, en de beugel drukt ze de goede kant op. Dat duwen kan met zo weinig kracht als er nodig is om drie of vier blaadjes papier op te tillen (en dat is niet veel).  Soms is je kaak te klein. Er is dan geen plaats om alles netjes naast elkaar te krijgen. Hoe hard de beugel ook trekt. De tandarts maak in zo’n geval de kaak breder of hij trekt een tand er uit. Door die beugel schuiven andere tanden en kiezen naar de lege plek. En als alles goed gaat, zie je er niets meer van.                      

Waarom krijg je een beugel?

Rechte tanden zijn niet alleen mooi om naar te kijken, ze zijn ook nog eens veel gezonder. Als je tanden schots en scheef staan, kan je moeilijk schoon maken. En van viezigheid tussen je tanden krijg je gaatjes. In het ergste geval gaan je tanden rotten en moeten ze er uit. Dat recht zetten kan nog niet beginnen als je nog een kleuter bent, maar ongeveer vanaf je tiende. Eerst moet je namelijk je melkgebit kwijt. Als je een beugen op een melkgebit zet heeft het nog geen zin. Die tanden en kiezen gaan er toch allemaal weer uit. Pas als je al grote mensen tanden en kiezen hebt, kun je een beugel krijgen. Ook kan je een beugel krijgen omdat je kaak scheef staat. Dan krijg je pijn met praten, kauwen en gapen. Er zijn ook kinderen die hun eigen tanden en kiezen stuk kauwen. Die tanden staan dan zo scheef dat ze steeds bij het praten langs elkaar schuren. Daardoor slijt het glazuur op hun tanden veel te snel. En als dat glazuur er af blijft kan je heel snel gaatjes krijgen. Bij deze twee afwijkingen moet de beugel je tanden niet alleen in een andere stand worden gezet, maar ook de kaken. Hier is veel meer kracht bij nodig. Ongeveer evenveel om een flesje cola op te tillen. Zo’n beugel kun je tot je veertiende krijgen. Dan kan er niets meer aan gedaan worden. Dan kan alleen een operatie nog iets aan je tanden veranderen.

Hoofdstuk 2

De geschiedenis van de beugel

Beugels bestaan al heel lang. Nu is het heel normaal dat mensen een beugel dragen. Maar vroeger stond je er echt mee voor gek. De naam orthodontist is afgeleid van orthodontia. Orthodontia staat in het Grieks voor rechte tanden. 460 jaar voor Christus scheef Hippocrates (de grondlegger van de medische wetenschap) het aller eerste boek over orthodontie. In dat boek staat dat kinderen met een lang gezicht, hoofdpijn en looporen, een scheven kaak en scheven tanden hebben. Maar de romein Celsus, (die 400 voor Christus leefde) was de allereerste die een orthodontistische behandeling deed uit de geschiedenis. Hij legt in zijn boek “De Re Medicina” hoe je tanden met een vinger druk kon bewegen. Ook zijn er uit die tijd wat schedels met gouden ringentjes om hun tanden (zo’n een beetje wat nu slotjes zijn). Die beugel werd toen alleen gebruikt om plekken waar een tand weg was weer op te vullen. Dat werd gedaan door de draadjes die aan de tanden zaten.   

Uitvinders van de beugels

De Fransman Pierre  Fauchart legde in 1728 voor het eerst uit  hoe een beugel nou in elkaar zat. Hij legde in het boek ”Le Chirurgien Dentiste” uit hoe een bandelette (een van de eerste beugels) in elkaar zat. De bandelette was namelijk een zilveren of gouden reepje dat met draadjes was vast gemaakt aan de tanden en kiezen. Deze beugel werd gebruikt om het gebit wat breder te maken. In 1841 begon de Engelsman Magill cement te gebruiken. Als je namelijk cement tussen de ringetjes deed bleven ze veel beter zitten (niet dat dat zo leuk was voor de patient).  In de tweede helft van de 19^e eeuw zijn het vooral de twee Amerikanen Kinsley en Farrar die nieuwe beugels hebben uitgevonden. Ze zijn uitvinder van de buitenbeugel (headgear) en de activator.  Pas toen het boek “The Angle System of the Teeth” door de Amerikaanse orthodontist Edward H. in 1887 was geschreven werd er een speciale opleiding voor orthodontisten opgericht. Eerst waren de beugels alleen maar van goud en zilver. Omdat de beugel toen van zulke dure spullen was gemaakt konden alleen de rijke mensen een beugel krijgen. Pas toen in 1925 roest vrijstaal werd gebruikt kon iedereen een beugel krijgen. Een van de beste orthodontisten uit die tijd was Edward Hartley Angle. Hij heeft onder andere de slotjesbeugel uitgevonden. Die slotjes noemde hij bracket. In het begin werden er Europa alleen maar losse beugels gebruikt. En in Amerika alleen maar vaste. Maar in de loop van de twintigste eeuw begon Europa meer interesse te krijgen in de vaste beugel, en in Amerika kreeg meer interesse in de losse beugel. Nu gebruiken we even veel losse als vaste beugels, net  als in Amerika.                  

Dit was de eerste activator

Dit was echt de aller eerste buitenboordbeugel

Hoofdstuk 3

Bij de orthodontist

Als de tandarts zegt dat je een beugel moet, stuurt hij je naar een orthodontist. Dat is een speciale beugeltandarts. Die bepaalt uiteindelijk wat voor beugel je krijgt. Daarvoor moet hij eerst heel goed naar je gebit kijken. Staan je kaken goed? Hoe ver is je mond al gegroeid? Praat je wel goed? De orthodontist kan dat niet allemaal zo zien. Daarom laat hij foto’s van je gebit maken. Er komt dan een klem in je mond, die lippen en wangen opzij trekt. Zo kunnen er vanuit alle hoeken foto’s van je gebit en je gezicht worden gemaakt. Ook worden er röntgenfoto’s gemaakt. Aan die röntgenfoto’s kan de orthodontist zien of je grote mensentanden en kiezen al goed door gekomen zijn. Daarna moet je ook nog happen. Dan krijg je een bakje tegen je kaak aan gedrukt. In dat bakje zit een spul dat een beetje op kauwgom lijkt (maar het smaakt heel anders). Als je dat een tijdje in je mond houdt wordt het hard (je moet het natuurlijk niet te lang in je mond houden anders krijg je het niet meer uit je mond). Zo wordt er een afdruk van je gebit gemaakt. In die afdruk wordt gips gegoten. En als ook dat hart is, heb je een gipsmodel van je eigen mond. Het model stuurt de orthodontist naar de beugel maker. En die maakt een beugel die precies in jou mond past.

Hoe word je orthodontist

Als je orthodontist wilt worden, moet je eerst tandarts zijn. Daarna moet je vier jaar een speciale opleiding voor orthodontist doen. In Nederland zijn drie plekken waar je die speciale opleiding kunt doen. Ze zitten in Amsterdam, Groningen en Nijmegen. Tijdens de opleiding krijg van alles te weten over de groei van het gebit, de groei van het gezicht en wat een beugel nou eigenlijk doet. Ook leer je hoe je van gipsmodellen en röntgenfoto’s kan bepalen wat voor beugel iemand nodig heeft. Eerst oefen je met gipsmodellen en kunsttanden. Daarna mag je op echte mensen beugels gaan zetten. En als je dan klaar bent mag je je zelf officieel orthodontist noemen. Meestal duurt de orthodontisten opleiding vier jaar. En als je de opleiding van tandarts er bij rekent, duurt het negen jaar.

Hoofdstuk 4

Wat voor beugels zijn er?

Er zijn een heleboel beugels. En als ik ze allemaal op zou schrijven zou mijn werkstuk gelijk klaar zijn. Daarom vertel ik alleen iets over de vijf meest gebruikte beugels. Dit zijn ze:

·        Plaatbeugel (plaatje)

·        activator

·        Buitenboordbeugel

·        Vaste beugel (slotjes)

·        Retentiebeugel.

Meestal krijg je eerst een buitenboordbeugel, een activator of een plaatbeugel.

Plaatbeugel

De plaatbeugel is een uitneembare beugel. Dat betekent dat je hem uit je mond kan halen. De plaatbeugel bestaat uit een plastic plaatje met ijzerdraadjes dat aan je gehemelte zit. Die ijzerdraadjes zitten om je gebit heen. Deze losse beugel zet tanden en kiezen recht. Want bij sommige kinderen staan de tanden niet alleen scheef maar ook nog eens te ver naar voren en naar achteren. Je kantelt ze dus. De plaatbeugel wordt onder de beugeldragers vaak genoemd als plaatje.

Dit is de plaatbeugel

Activator

De activator is net als de plaatbeugel een uitneembare beugel. Hij is ook een beetje hetzelfde als een plaatbeugel. Alleen zitten er dan twee plaatjes in je mond. Eentje tegen je gehemelte (voor je bovenkaak), en eentje onder je tong (voor je onderkaak). Die twee plaatjes zitten aan elkaar vast. De bedoeling van de beugel is dat de groei van je boven kaak wordt afgeremd, en de groei van je onderkaak sneller gaat. De beugel is zo gemaakt dat je met praten of spugen je onderkaak wel naar voren moet bewegen. Dan is hij actief, van daar ook de naam. Je kan hem alleen dragen als je nog een kind bent. Als je geen kind meer bent en je onderkaak staat niet goed. Kan dat alleen nog maar veranderd worden met een operatie. Andere namen voor de activator zijn blokbeugel en dubbeldekker.

Dit is een activator

Buitenboordbeugel

De buitenboordbeugel is net als de activator en de plaat beugel een uitneembare beugel. Hij is van ijzerdraad gemaakt en zit met een band om je hoofd of je nek heen. De buitenboordbeugel houdt de groei van je bovenkaak tegen. Je onderkaak groeit wel door. Daardoor komen ze goed op elkaar staan. Ook maakt de buitenboordbeugel plaats voor scheefstaande tanden. Deze beugel heeft eigenlijk geen andere namen.

Zo ziet een buitenboordbeugel er uit

Slotjes

Nadat je een tijdje een van deze beugels hebt gedragen, krijg je slotjes. Slotjes zijn kleine metalen stukjes. Die slotjes worden dan aan alle tanden en kiezen gelijmd. Dan doet de orthodontist een draadje door alle slotjes. Je gebit moet dan langs dat draadje komen te staan. Dat gebeurt niet in één keer. Steeds als je voor controle komt, doet de orthodontist er een dikker draadje in. Om dat draadje vast te maken, gebruikt de orthodontist elastiekjes. Die elastiekjes doet de orthodontist om de slotjes. De echte naam het slotje is bracket. Als je slotjes krijgt worden je tanden eerst heel goed schoongemaakt. Daarna wordt er wat zure vloeistof gedaan. Die zure vloeistof doen ze op je tanden om het wat stroever te maken. Dan plakken de slotjes namelijk beter. Het handige van slotjes dat elke tand en kies apart verplaatst kan worden, en doordat ze de hele tijd op je tanden zijn geplakt gaat het ook heel snel. Slotjes krijg je meestal op het eind. Maar dan moet je ze meestal wel twee of drie jaar in.

Dit zijn slotjes

Retentiebeugel

De laatste beugel die je krijgt is weer een losse beugel. Die krijg je pas als alles netjes op zijn plaats staat. Dat is namelijk de retentiebeugel. Die zorgt er voor dat de tanden niet terug gaan naar hun oude plaats. Want na alle beugels die je gehad hebt is je tandvlees nog erg soepel. En door kauwkracht of door de kracht van je wangen en lippen, kunnen je tanden en kiezen weer gaan verschuiven. De retentiebeugel zorgt dat alle tanden en kiezen op hun nieuwe plaats vast groeien. Hij is als het ware een soort steuntje voor je tanden. Meestal is er ook nog een ander steuntje nodig. Dat is er een speciaal voor je voortanden. De orthodontist plakt dan een ijzerdraadje achter je tanden. Zo’n draadje wordt een bar of een plakspalk genoemd. 

Hoofdstuk 5

De verzorging van een beugel en de pijntjes

De verzorging van een beugel is heel belangrijk. Want een beugel kan snel stuk gaan. Hij kan stuk gaan doordat je er op gaat liggen (dat heb ik weleens gehad) of doordat je je tanden niet goed poetst. Ook kan je beugel stuk gaan doordat je verkeerde dingen eet. Om dit allemaal te verkomen geeft de orthodontist een bakje mee voor een beugel (waar ik hem bijna nooit in doe). Die bakjes zijn bedoeld voor de losse beugels. En hoe kun je verkomen dat de slotjes stuk gaan? Dat doe je door goed te poetsen en geen verkeerde dingen te eten. Veel dingen die je niet mag eten eet je dagelijks en zijn erg lekker.

Dit zijn dingen die je zoal niet mag eten ze:

• Rauwe groeten en fruit, zoals appels en wortels
• Koolzuurhoudende drankjes drinken, zoals cola en fanta
• Harde dingen, zoals pinda’s en knapperig stokbrood
• Kleverige dingen, zoals toffees

Hier zie je hoe je moet tanden poetsen met een beugel

Als je toch appels wilt eten kan je hele zachte nemen of je snijdt hem in stukken. Wat wel mag, is kauwgom eten. Dat is zelfs heel goed. Maar dan moet je wel speciale kauwgom zonder suiker, die je gebit schoon maakt (je vindt er genoeg kijk maar naar die reclames).

Tandenpoetsen

Tanden poetsen is altijd belangrijk. Maar als je een beugel hebt is het nog belangrijker. Vooral bij slotjes blijft er natuurlijk heel wat tussen die ijzerdraadjes zitten. Dat is niet alleen een vies gezicht, maar ook nog eens hartstikke slecht voor je tanden. Want als je het niet weg haalt, gaan je tanden rotten. Of je tandvlees gaat pijn doen. Hoe voorkom je dat? Je poetst met een gewone zachte borstel, minstens drie keer per dag je tandenpoetsen. Tandenpoetsen met een beugel is heel ingewikkeld. De orthodontist vertelt hoe je dat het beste kan doen. Vaak krijg je ook nog speciale borstels. Die kunnen goed achter alle slotjes en achter alle ijzerdraadjes komen. Je staat wel even te prutsen (toen ik het voor het eerst deed was ik er een half uur mee bezig) voor alles schoon is . Met een losse beugel is dat veel handiger. Je haalt hem er gewoon uit. Je moet die beugel wel apart poetsen. Ook moet je elke avond je gebit spoelen met een speciale vloeistof waar fluor in zit. Fluor is een stof die glazuur van je tanden sterker maakt.

Pijntjes

Een beugel doet meestal geen zeer. Aan die druk op je tanden raak je snel gewend, op een gegeven moment voel je die druk geen eens meer. De aller eerste keer is de pijn het ergst. Maar na twee dagen is dat een stuk minder. De volgende keer dat er iets verandert aan die beugel is de pijn nooit zo erg als de eerste keer. Bijvoorbeeld als de orthodontist hem een beetje strakker heeft gedraaid. Soms steekt er een stukje ijzerdraad in je mond. Dat prikt dan in je wang. De orthodontist word het stukje er af geknipt, en weg pijn. Wat ook wel eens gebeurt, is dat je wang de hele tijd langs een deel van je wang schuurt. Daar krijg je een blaar in je mond van en dat is geen fijn gevoel. Van de orthodontist krijg je speciale was mee. Dat smeer je op het uitsteeksel. Dat voelt zacht aan. En langzaam verdwijnt de blaar.

Hoofdstuk 6

Hoe veel kost een beugel

Het voordeel van de beugel is, is dat hij tanden recht zet. Maar het nadeel is, is dat hij toch wel erg duur is. Het ding zelf kost al duizend euro. En elke keer dat je naar de orthodontist moet je ook betalen. Daar moet je (helaas) vaak heen. En als je alles bij elkaar optelt, is het iets tweeduizend euro. Het kan ook nog gebeuren dat je je beugel kwijt raakt of stuk maakt (dat heb ik dus gehad). Dan komt er nog eens wat bij op de rekening (zie grafiek).Niet iedereen heeft zoveel geld. Daarom zijn er ziektekostenverzekeringen (wat een woord). Dat zijn bedrijven die een hele grote pot met geld hebben. Iedereen betaalt iedere maand een beetje geld. En als eens wat bijzonders hebt, haalt de verzekering wat geld uit de pot om jou beugel te betalen. Alleen niet alle verzekeringen zijn hetzelfde. Sommige betalen de hele beugel. Andere verzekeringen betalen maar een beetje. Het kan ook zo zijn dat de verzekering maar een ding van de beugel wilt betalen. Ze vinden dan een scheve mond belangrijker dan scheve tanden. Dan betalen ze alleen de kosten voor een scheve mond, en niet voor de tanden recht zetten. En als je beugel stuk is gegaan en je moet een nieuwe betalen de verzekeringen dat meestal ook niet. Bij verzekering die de hele beugel betaalt, moet je ook meer geld per maand aan geven. Zo kan het gebeuren dat sommige ouders de beugel niet kunnen betalen. Dit zijn een paar belangrijke prijzen:

Het verzekeringen onderzoek

Ik heb een klein onderzoekje gedaan. Naar welke verzekering alles betaalt, en welke het duurst is. Ik heb tien verzekeringen getest. En ik heb naar de duurste, goedkoopste, wie het meest en het minst vergoed gekeken. En de duurste is…..VGZ. De goedkoopst is………….IZZ. De verzekeraar die het meest vergoed is…………Avéro Acmea en IZZ. En de verzekeraar die het minst vergoed is……….Groene Land/PWZ.

Nawoord

Ik heb met veel plezier aan dit werkstuk gewerkt. En veel informatie gevonden. Alleen sommige hoofdstukken waren een beetje moeilijk. Maar gelukkig zijn dat wel leuke hoofdstukken geworden. Ik hoop dat je het leuk vond.

bronvermelding

boek

Website

http://www.orthodontist.nl/